Elżbieta Czykwin: Wstyd

ksiazka_685401_9788378504412_wstyd (Kopiowanie)Pięć części, trzynaście rozdziałów i tylko dwieście sześćdziesiąt stron, aby spróbować zrozumieć, czym są emocje oraz, jak przez ich pryzmat należy postrzegać ludzki wstyd.

Elżbieta Czykwin, doświadczony badacz zjawisk społeczno-pedagogicznych popełniła doskonałe dzieło będące z punktu rozwoju socjologii retrospekcją tego, co współczesne społeczeństwa określają mianem wstydu, a co tak naprawdę stanowi wyrażanie ludzkich emocji poprzez pryzmat chociażby wiedzy, kultury, zainteresowań, seksualizmu, biologicznych konotacji czy oddziaływań różnych struktur społecznych.

„Wstyd” to książka wyjątkowo ważna nie tylko w monografii naukowej autorki, ale i na szerokim polu socjologii w kontekście badań nad tytułową kategorią teoretyczną. Czytelnik odnajdzie na kartach dzieła bardzo ciekawą logikę, która zapoczątkowana została w perspektywę angażowania emocji w obrębie rozumienia czy nawet wyjaśniania pojęcia wstydu w społeczeństwach w ujęciu i terminach socjologicznych.

Jak się okazuje po przeanalizowaniu monografii można zauważyć, że współczesne znaczenie wstydu jest niebywale istotne, jako chociażby fundament konstruowania jakości bytu społeczeństw. Konkludując czytelnik może uświadomić sobie, jak istotne wartości stanowić dla niego może wstyd w tak behawioralnych zachowaniach, jak milczenie, pochylenie głowy, osłabienie kontaktu z innymi, wycofanie, czy rumienienie się, co w tym odniesieniu przekłada się na uzmysłowienie, jak kapitularne znaczenie ma istota kontroli wstydu, który pełnić może rolę katalizatora więzi społecznych.

Indywidualność badań Elżbiety Czykwin koncentrujący się na badaniu emocji, odkrywanie mechanizmów oraz społeczna rola wstydu stanowi dla tej książki warstwę metodologiczną i ma charakter pionierski. Co więcej, niektóre z teorii omawiające rolę wstydu należy uznać za interdyscyplinarną próbę tego, co można uznać za zrozumienie lub przynajmniej za próbę zrozumienia tego, co dzisiaj dzieje się w naszych coraz bardziej komplikujących się społeczeństwach.

Tam, gdzie większość socjologów nadal ignoruje i nie docenia ważnego obszaru emocji, koncentrując się na opisach ścisłych sensownej wizji progresywności, tam autorka z właściwą dozą nakreśla i daje wgląd w społeczne aspekty badań, wyłaniając wbrew pozorom doskonały wskaźnik społecznej integracji czy nawet stopnia internalizacji norm grupowych. Można tylko domniemywać, że tak położone podwaliny w postaci propozycji metodologicznych mogą posłużyć następnym badaczom koncentrującym się na badaniu tego stanu rzeczy.

Część pierwsza dzieła to ujęcie teoretyczne, gdzie zaprezentowany zostaje dotychczasowy dorobek myśli socjologicznej w kontekście wstydu. Część drugą stanowi eseistyczna, przedstawiona w duchu psychoanalitycznym prezentacja proponowanego ujęcia wstydu zapoczątkowana ustaleniami terminologicznymi. Ujęcie prezentowane w tym rozdziale a zwłaszcza szerokie spojrzenie na agresję jest między innymi nawiązaniem i rozwinięciem socjologicznego ujęcia wstydu zaproponowane przez amerykańskiego profesora Thomasa Scheffa.

Część trzecia książki jest złożoną przyczyną ukazującą zarówno produktywność, jak i uniwersalny charakter proponowanego ujęcia teoretycznego. Autorka ukazuje wielorakie, odmienne warianty aplikacyjne, co ma na celu między innymi podjęcie próby wyjaśnienia casusu dojścia Hitlera do władzy przez pryzmat niespołecznego przyzwolenia cywilizacji Niemiec na jego zbrodnicze działania. Ciekawym aspektem jest także ujęcie praktyki spowiedzi w ramy emocji stanowiący swoisty barometr społecznej integracji i pożądanego stopnia internalizacji norm społecznych. Czwarta część jest akcentem położonym na znaczenie społecznych więzi, gdzie o stabilizacji stanowi naruszenie, czy załamanie doświadczeń wstydu. Jest to preludium do tego, co osobiste a tym, co społeczne i fenomenem tego, co stanowi więź, jako komponent zachowania zarówno psychicznego, jaki społecznego. Neoplemiona Maffesoli są tutaj dobitnym wyrazem emocji i pragnień w kontekście poziomu zaufania społecznego np. w Polsce.

Przemyślenia na temat prób podejmowanych w naukach społecznych zamykają się w rozdziale piątym i mają one na celu dokonanie formalizacji rzeczy nieuchwytnych, niematerialnych i niedających się określić, a mogących mieć wpływ na pewne sprawy związane z funkcjonowaniem człowieka. Następuje tu analiza wstydu w jego różnych przejawach, gdzie meritum sprawy stanowi ujęcie tego zagadnienia w różnorakich próbach i teoriach badawczych, jakimi są: Teoria wstrętu (Disgust Theory), czy także Terror Menagement Theory (TMT) oraz mechanizm Konformizmu vs. Nonkonformizmu, który również oparty jest na wstydzie (Barbalet).

Autorka zamyka rozważania inspiracjami pedagogicznymi, które niejako same nasuwają się w proponowanym układzie w podejściach do emocji przez pryzmat wstydu, ale w kontekście szeroko rozumianego wychowania.  

„Wstyd” Elżbiety Czykwin, jawi się, jako jedna ze współczesnych centralnych i socjologicznych wartości opartych na emocjach, wśród których odgrywa on rolę nawet i decydującą, ale z zachowaniem ingredientu zarówno społecznego, jak i psychicznego. Pokazuje także, jak wiele jeszcze obszarów oczekuje na emendację, definicję i objaśnienie, a nawet kategoryzację i całkiem nowe inferencje.

Elżbieta Czykwin, Wstyd

Oficyna Wydawnicza „Impuls”

Kraków 2013

stron 260

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s