Niekonwencjonalne biografie – wywiad z Małgorzatą Czumą, autorką książki „Władca też człowiek”

M.Czuma-zdjecie3 [1600x1200]O słynnych europejskich monarchach, znakomitym pomyśle na książkę, historii ukazanej od strony pasji, marzeń i dziwactw a nie tylko nazwisk, bitew i dat rozmawiam z Małgorzatą Czumą, autorką znakomitej książki „Władca też człowiek – Niekonwencjonalne biografie”.

 

Marek Bachorski-Rudnicki: Historia to pani pasja, czy zajmuje się pani dyscyplina zawodowo?

Małgorzata Czuma: Jestem z wykształcenia historykiem (ze specjalnością pedagogiczną), dziennikarzem i literatem. Nie prowadzę badań naukowych, ale łączę pasje, popularyzując historię.

Pomysł na ukazanie wielkich władców, jako przeciętnych ludzi epoki wydaje się znakomity. Skąd się wzięła taka idea?

Gdy przeczytałam książkę „Ludwik XVI” autorstwa profesora Jana Baszkiewicza, zachwycił mnie ogrom porywających informacji biograficznych, które nie pojawiają się w typowych podręcznikach (nawet akademickich). Dodatkowo uświadomiłam sobie, jaką rolę w przebiegu Wielkiej Rewolucji Francuskiej odegrała sama osobowość króla. Zobaczyłam w monarsze człowieka, pełnego zalet, ale także wad, słabości i lęków. Mającego kaprysy, dokonującego wyborów i popełniającego błędy, często bez świadomości, że właśnie te pozornie drobne wydarzenia ukształtują w przyszłości historię jego narodu, kraju i świata. I takiego właśnie człowieka postanowiłam przedstawić Czytelnikowi.

Zwykle historia kojarzy się z nudnymi datami i bitwami. Chciała pani zerwać z tym schematem w książce ukazując obraz postaci, jakiego nie znamy? To recepta na sukces, aby zerwać z monotonią i schematami?

Wierzę, że jest to recepta na bardziej pełne i barwne przedstawienie przeszłości. Z tradycyjnej lekcji historii zapamiętujemy często tylko imię króla, który dokonał reform lub wywołał wojnę. Nie zastanawiamy się natomiast nad emocjami, które wtedy mu towarzyszyły. Nie zadajemy sobie pytania, jaką był osobą, jak widział świat lub jakie miał hobby. Czy dzierżąc berło był „właściwym człowiekiem na właściwym miejscu”, czy może pechowo urodził się następcą tronu, choć wolałby być ślusarzem?

Wybór władców, których pani opisuje jest przypadkowy, czy to szczególne postacie. W jaki sposób wyszukuje pani swoich bohaterów?

O każdym człowieku można napisać coś ciekawego, potrzeba jednak bogatych materiałów, zweryfikowanych przez badaczy. Staram się więc wybierać postaci, których życiorysy zostały wyczerpująco opracowane przez historyków specjalizujących się w problematyce danych epok.

Kiedy możemy spodziewać się II tomu?

Drugi tom „Niekonwencjonalnych biografii” właśnie powstaje. Do księgarń trafi prawdopodobnie wiosną 2014 roku.

Wracając do książki. Ludwik XVI nie znał zabytków w swoim kraju i tylko raz był nad morzem. Uwielbiał życie w zamknięciu w swoim paryskim pałacu?

Ludwik XVI był domatorem i poza własnymi apartamentami nie czuł się bezpiecznie. Świat prawdopodobnie nie był dla niego w pełni zrozumiały i chyba go przerażał, choć niewątpliwie również fascynował. Walczyły w nim sprzeczne uczucia, o których pewnie więcej do powiedzenia mieliby psychologowie.

W świetle nowych badań podana przez panią w książce wersja śmierci Tutenchamona różni się od wyników naukowych. Co pani sądzi o tym fakcie?

To najlepszy dowód na to, że historia – wbrew pozorom – jest żywą dziedziną nauki. Pojawiają się nowe fakty i hipotezy, toczą się polemiki. Czasem trzeba zweryfikować poglądy, a zawsze warto zachować otwarty umysł, pamiętając o tym, że o postaciach historycznych (jak o ludziach nas otaczających) zawsze jeszcze możemy dowiedzieć się czegoś nowego.

Niezwykle ekscytujący jest wątek Katarzyny II. Jednak niedosyt budzi, że jest on taki krótki. Podobnie rzecz ma się z Władysławem Jagiełłą. Nie chciała im pani poświęcać więcej stron, czy też tym zabiegiem skłania pani czytelnika do dalszych, samodzielnych poszukiwań?

Ilość materiału źródłowego dotyczącego postaci z bardziej odległych czasów (jak wspomniany Tutanchamon) w porównaniu z postaciami sprzed kilkuset lat (jak Katarzyna II czy Fryderyk II) jest stosunkowo skromna. W przypadku Katarzyny II, Fryderyka II i wielu innych osób zmuszona więc byłam wybrać tylko najciekawsze wątki, z nadzieją, że zachęcą one Czytelnika do dalszych, pogłębionych studiów.

Myśli pani o kontynuacji „Niekonwencjonalnych biografii”. Czym teraz zaskoczy pani czytelnika. Może tym razem pojawią się ludzie nauki, czy sztuki?

Najbliższy tom „Niekonwencjonalnych biografii” poświęcony będzie wybitnym kompozytorom. Na jego kartach na pewno pojawią się: Mozart, Schumann, Bach, Schubert, Liszt, Paganini… Opowiem jak Brahms zapuszczał brodę, by przestano go brać za reinkarnację Beethovena, jak Paderewskiemu poradzono, by nie tracił czasu i pieniędzy na dalsze kształcenie się w dziedzinie muzyki, zdradzę też, co Chopin sądził o Mickiewiczu. W następnej kolejności powstaną tomy przybliżające sylwetki malarzy oraz przedstawicieli filozofii i nauki.

Jaka postać historyczna budzi w pani szczególne emocje. Czy jest ktoś, kto na tym tle władców opisanych w książce szczególnie się czymś wyróżnia?

Wśród opisanych w książce monarchów moją sympatię budzi szczególnie pełen zdrowego rozsądku i dystansu do siebie Władysław Jagiełło. Sporym sentymentem darzę też biografię Ludwika XVI, ponieważ zapoczątkowała zbiór.

Książka dobrze przyjęła się na rynku. Tego typu pozycji na rynku jest wciąż trochę za mało. Sądzi pani, że w ten sposób zachęci czytelnika do sięgnięcia po lekturę?

Mam ogromną nadzieję, że moja książka przekona sceptyków, że historia nie musi być nudna. Moim celem było zaprezentowanie jej jako dziedziny, która uczy i rozwija, ale także bawi i relaksuje. Mam nadzieję, że zbiór „Władca też człowiek. Niekonwencjonalne biografie” będzie pierwszym krokiem do dalszych lektur historycznych dla osób dotąd stroniących od tej dziedziny wiedzy.

Dziękuję za rozmowę i z niecierpliwością oczekuję na drugi tom.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s